Od 1 stycznia 2026 r. w transporcie morskim towarów niebezpiecznych obowiązuje wyłącznie nowa edycja Kodeksu IMDG — poprawka 42-24, opublikowana na mocy Rezolucji MSC.556(108). Poprzednia edycja (poprawka 41-22) wygasła 31 grudnia 2025 r. Zmiany w Kodeksie IMDG 2026 obejmują kilka obszarów, które mają bezpośredni wpływ na pracę nadawców: zasady przewozu węgla, klasyfikację baterii sodowych i pojazdów elektrycznych, sztauowanie substancji reaktywnych z wodą oraz wymagania dokumentacyjne.
Poniżej omawiamy najważniejsze zmiany wprowadzone poprawka 42-24 — z perspektywy firmy eksportującej towary niebezpieczne drogą morską.
Węgiel i węgiel aktywny — koniec wyjątków
To jedna z najbardziej praktycznych zmian wprowadzonych przez poprawka 42-24, dotycząca szeroko rozumianego węgla drzewnego, kokosowego i aktywnego.
Co się zmieniło?
Dotychczasowy przepis szczególny SP925 pozwalał na wyłączenie określonych rodzajów węgla spod przepisów Kodeksu IMDG. Zmiany w Kodeksie IMDG 2026 całkowicie usuwają SP925. Oznacza to, że każda przesyłka węgla objęta numerem UN 1361 (CARBON, klasa 4.2) podlega pełnym wymaganiom Kodeksu — bez wyjątków i skrótów proceduralnych.
W miejsce SP925 wprowadzono nowy przepis SP978, który zawiera szczegółowe wymagania dotyczące m.in. procesu wietrzenia węgla przed załadunkiem, dopuszczalnych rodzajów opakowań oraz treści wymaganych w dokumencie przewozowym.
Transport realizowany pojazdem drogowym, który korzysta z morskiej przeprawy promowej, również podlega pod przepisy IMDG Code.
Nowe wymogi dokumentacyjne dla węgla
Sekcja 5.4.1.5.18 Kodeksu IMDG wprowadza obowiązek podania w IMO DGD trzech dodatkowych informacji dla każdej przesyłki węgla:
- Daty produkcji — kiedy węgiel został wytworzony.
- Daty pakowania — kiedy węgiel został zapakowany do opakowania lub kontenera.
- Temperatury materiału w momencie pakowania — co jest bezpośrednim wskaźnik iem ryzyka samozagrzewania.
Zmiana wynika z wielokrotnie odnotowanych incydentów pożarów na statkach, których przyczyną był niedostatecznie wietrzony węgiel — szczególnie w postaci granulek i pelletów z łupin kokosowych.
Dla węgla aktywowanego (UN 1362) usunięto SP223 i SP925, wprowadzając SP979, który precyzuje warunki zwolnienia spod przepisów Kodeksu dla węgla aktywowanego parą wodną i chemicznie.
Baterie sodowo-jonowe i pojazdy elektryczne — nowe wpisy UN
Poprawka 42-24 odpowiada na dynamiczny rozwój technologii magazynowania energii i wprowadza nowe numery UN dla technologii, które jeszcze kilka lat temu nie istniały w skali handlowej (ale nowe wpisy nie dotyczą wyłącznie baterii).
- UN 3551 SODIUM ION BATTERIES
- UN3552 SODIUM ION BATTERIES CONTAINED IN EQUIPMENT lub PACKED WITH EQUIPMENT
- UN3556 VEHICLE, LITHIUM ION BATTERY POWERED
- UN3557 VEHICLE, LITHIUM METAL BATTERY POWERED
- UN3558 VEHICLE, SODIUM ION BATTERY POWERED
- UN3559 FIRE SUPPRESSANT DISPERSING DEVICES
- UN 3560 TETRAMETHYLAMMONIUM HYDROXIDE AQUEOUS SOLUTION (≥25% TMAH)
Pojazdy elektryczne napędzane bateriami litowo-jonowymi i litowo-metalowymi miały dotychczas jeden wspólny numer UN 3171. Poprawka 42-24 wprowadza osobne numery UN ze względu na różne właściwości ogniowe i odmienny sposób postępowania ratowniczego. Dla firm eksportujących pojazdy elektryczne lub sprzęt napędzany bateriami oznacza to konieczność weryfikacji, który z nowych numerów UN odpowiada danemu produktowi.
UN 3536 — baterie litowe w kontenerach tylko na pokładzie
Zmiana dotycząca UN 3536 (LITHIUM BATTERIES INSTALLED IN CARGO TRANSPORT UNIT) jest szczególnie ważna dla firm eksportujących kontenery wyposażone fabrycznie w baterie litowe — np. kontenery chłodnicze z systemami zasilania bateryjnego lub kontenery IoT.
Poprzednio UN 3536 posiadał kategorię sztauowania B — czyli mógł być ładowany zarówno na pokładzie, jak i pod pokładem. Zmiany w Kodeksie IMDG 2026 zmieniają tę kategorię na D: wyłącznie na pokładzie, zakaz na statkach pasażerskich. Zmiana wynika z doświadczeń pożarowych — pożary baterii litowych w zamkniętych ładowniach pod pokładem są niemal niemożliwe do ugaszenia w trakcie rejsu.
Substancje reagujące z wodą — nowy kod sztauowania SW31
Dla określonych substancji ciekłych reaktywnych z wodą (m.in. UN 3129, UN 3130, UN 3148 grup pakowania II i III) zmieniono kategorię sztauowania na D oraz zastąpiono dotychczasowy kod SW5 nowym kodem SW31.
Kod SW31 wymaga sztauowania z dala od źródeł zapłonu. Substancje te w kontakcie z wilgocią wydzielają palne gazy. Zmiana z ładowni podpokładowej na wyłącznie pokład poprawia wentylację i redukuje ryzyko akumulacji gazów palnych w zamkniętej przestrzeni.
Plany sztauowania — obowiązek wskazania zagrożeń pomocniczych
Tam, gdzie plan szczegółowego sztauowania jest stosowany zamiast szczególnego wykazu lub manifestu, plan musi od tej pory zawierać również klasę zagrożenia główną i zagrożenia pomocnicze wszystkich towarów niebezpiecznych — nie tylko ich lokalizację na statku. Dla operatorów statków i systemów planowania ładunku jest to konieczność aktualizacji szablonów.
Nowy akapit 5.4.4.2 — certyfikat wyłączenia dołączany do dokumentacji cargo
Poprawka 42-24 wprowadza nowy akapit 5.4.4.2, który zobowiązuje do dołączania certyfikatu wyłączającego substancję spod przepisów Kodeksu IMDG do informacji o ładunku wymaganych przez Prawidło VI/2 SOLAS. Wymaganie to dotyczy m.in. węgla aktywowanego objętego SP979 i innych substancji, dla których władza właściwa udzieliła zezwolenia na odstępstwo. Certyfikat zapobiega nieporozumieniom podczas kontroli port state control.
Materiały zagrażające środowisku wodnemu - zmiany w zakresie wyłączenia
Ponieważ ta zmiana może dotknąć szczególnie wielu uczestników przewozu, postanowiliśmy opisać ją bardziej szczegółowo w oddzielnym wpisie.
UN 3423 — zmiana klasyfikacji z klasy 8 do klasy 6.1
UN 3423 (TETRAMETHYLAMMONIUM HYDROXIDE, STAŁY) został reklasyfikowany z klasy 8 na klasę 6.1 z zagrożeniem pomocniczym klasy 8 i nową grupą pakowania I. Substancja ta nie jest już dopuszczona do przewozu w ilościach ograniczonych (LQ), a ograniczenia EQ są bardziej restrykcyjne. Dla firm eksportujących produkty chemiczne zawierające TMAH jest to zmiana wymagająca przeglądu klasyfikacji i dokumentacji.
Co powinien zrobić nadawca?
Poniższe punkty dotyczą firm regularnie eksportujących towary niebezpieczne, dla których zmiany w Kodeksie IMDG 2026 mają bezpośrednie przełożenie na codzienne procedury:
- Zweryfikuj, czy eksportujesz węgiel (UN 1361/1362), baterie sodowo-jonowe, pojazdy elektryczne, substancje reaktywne z wodą lub UN 3423 — dla tych towarów zmiany są najbardziej znaczące.
- Zaktualizuj szablony IMO DGD — w szczególności dla węgla o nowe pola: data produkcji, data pakowania i temperatura przy pakowaniu.
- Sprawdź sekcję 14 kart charakterystyki (SDS/MSDS) — referencje do poprawki 41-22 są nieważne; karty powinny wskazywać edycję 2024 Kodeksu IMDG.
- Upewnij się, że systemy IT i szablony EDI będące podstawą zgłoszeń do armatora zawierają nowe numery UN dla pojazdów elektrycznych i baterii sodowych.
- Przeszkol personel odpowiedzialny za sporządzanie dokumentacji i pakowanie kontenerów z zakresu zmian wprowadzonych przez poprawka 42-24.
Podsumowanie
Zmiany w Kodeksie IMDG 2026 to ewolucja, nie rewolucja — ale w kilku konkretnych obszarach są to zmiany, które mają bezpośredni wpływ na codzienną pracę nadawców. Koniec wyjątków dla węgla, nowe numery UN dla technologii bateryjnych, zmiana kategorii sztauowania dla baterii litowych w kontenerach, nowe kody dla substancji reaktywnych z wodą, a także zmiana klasyfikacji UN 3423 — to zagadnienia, które wymagają konkretnych działań po stronie nadawcy.
Jeżeli Twoja firma eksportuje towary niebezpieczne drogą morską i chcesz sprawdzić, czy dokumentacja, klasyfikacja i procedury są zgodne z aktualnym wydaniem Kodeksu IMDG — skontaktuj się z nami. Pomagamy w interpretacji przepisów, przeglądzie dokumentacji i szkoleniach z zakresu poprawki 42-24. Lepiej wyjaśnić wątpliwości wcześniej, niż mierzyć się z ich skutkami po kontroli lub zdarzeniu.