IMDG Code (International Maritime Dangerous Goods Code) to międzynarodowy zbiór przepisów regulujących transport towarów niebezpiecznych drogą morską. Jest on aktualizowany co dwa lata przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) i obowiązuje wszystkie kraje będące stroną Konwencji SOLAS. Nowa poprawka 42-24, która wejdzie w życie obowiązkowo 1 stycznia 2026 r. (a dobrowolnie już od 1 stycznia 2025 r.), wprowadza istotne doprecyzowanie przepisów, które obejmują towary zagrażające środowisku morskiemu (marine pollutants).
Czym są towary zagrażające środowisku morskiemu?
Zgodnie z definicją w punkcie 2.10.1 IMDG Code, marine pollutants to substancje podlegające przepisom załącznika III Konwencji MARPOL.
Najbardziej rozpoznawalne numery UN dla takich materiałów to:
- UN 3082 – MATERIAŁY ZAGRAŻAJĄCE ŚRODOWISKU CIEKŁE
- UN 3077 – MATERIAŁY ZAGRAŻAJĄCE ŚRODOWISKU STAŁE
To jednak nie wszystko, ponieważ materiałem zagrażającym środowisku może być dowolny materiał klas 1 – 9 (za wyjątkiem klasy 7), który spełnia kryteria wskazane w 2.9.3 kodeksu IMDG.
Z punktu widzenia nadawcy towaru niebezpiecznego najprostszą metodą weryfikacji potencjalnego zagrożenia dla środowiska wodnego jest odniesienie się do informacji zawartych w sekcji 14 karty charakterystyki materiału.
Przepisy ogólne IMDG Code
W sekcji 2.10.2 przedstawiono kilka kluczowych zasad:
- 2.10.2.1–2.10.2.2: Transport marine pollutants musi odbywać się zgodnie z załącznikiem III MARPOL. Substancje są oznaczone w wykazie towarów niebezpiecznych literą „P” w kolumnie MP,
- 2.10.2.3: Jeżeli substancja spełnia kryteria jednej z klas 1–8, powinna być klasyfikowana pod odpowiednim numerem UN. Jeśli nie, stosuje się ogólne wpisy: UN 3077 (stałe) lub UN 3082 (ciecze), chyba że ma przypisany konkretny numer w klasie 9,
- 2.10.2.4–2.10.2.5: Brak litery „P” nie wyklucza klasyfikacji jako zanieczyszczenie morskie. Jeśli substancja spełnia kryteria, musi być traktowana jako marine pollutant, nawet jeśli nie została tak oznaczona,
- 2.10.2.6: Substancje, które wcześniej były klasyfikowane jako zanieczyszczające, ale utraciły tę właściwość, mogą być przewożone bez stosowania przepisów IMDG Code dla marine pollutants, o ile uzyskają zgodę właściwego organu.
Wyłączenia – co zmienia poprawka 42-24?
Ważną i długo dyskutowaną kwestią była treść punktu 2.10.2.7 – dotyczącego wyłączeń dla małych ilości zanieczyszczeń morskich. Nowe brzmienie tej regulacji w poprawce 42-24 doprecyzowuje warunki zwolnienia z obowiązków oznakowania i dokumentacji.
Nowe zasady wyłączenia
Towary zanieczyszczające środowisko, jeśli spełniają kryteria dla klas 1–9 (z wyjątkiem 7) i są przewożone w opakowaniach:
- do 5 litrów (dla cieczy),
- do 5 kilogramów (dla ciał stałych),
nie podlegają przepisom:
- 5.2.1.6 – znak zanieczyszczenia morskiego,
- 5.3.2.3 – oznakowanie jednostek transportowych (CTU),
- 5.4.1.4.3.6 – odniesienie do zanieczyszczenia w dokumentacji przewozowej,
- 7.1.4.2 – przepisy dotyczące składowania.
Uwaga: UN3077 i UN3082 są wyłączone z tego wyjątku – dla nich stosuje się przepis szczególny SP 375, który reguluje ich zwolnienie oddzielnie.
Chociaż poruszamy tutaj kwestie związane z transportem morskim, praktycznie każdy przewóz towarów niebezpiecznych zaczyna się na lądzie. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy drogowe (Umowa ADR) lub kolejowe (Regulamin RID).
Niewielkie ilości materiałów, które są zagrażające środowisku morskiemu, mogą być nadawane na tych samych przepisach szczególnych zarówno w transporcie morskim, drogowym jak i kolejowym (przepis szczególny 375).
Należy pamiętać, że w przypadku nadawania takich materiałów bez stosowania wyłączeń, od uczestników przewozu transportu drogowego i kolejowego wymaga się odpowiednio wyznaczenia doradcy ADR lub RID.
Jeśli potrzebujesz takiej usługi, możesz skontaktować się z nami dzwoniąc pod numer telefonu podany na końcu tego wpisu.
Przepis szczególny 375 – tylko dla UN3077 i UN3082
W treści przepisu szczególnego 375 jasno wskazano: jeżeli UN3077 lub UN3082 są przewożone w pojedynczych lub kombinowanych opakowaniach, gdzie pojedyncze lub wewnętrzne opakowanie zawiera nie więcej niż 5 l lub 5 kg, to nie podlegają innym przepisom IMDG Code – pod warunkiem spełnienia podstawowych wymagań dotyczących opakowań (sekcje 4.1.1.1, 4.1.1.2 oraz 4.1.1.4–4.1.1.8).
To oznacza pełne zwolnienie – ale tylko wtedy, gdy dana substancja nie posiada innych zagrożeń (czyli nie podlega innej klasie).
Dwa scenariusze, dwa podejścia
Nowa poprawka wyraźnie rozróżnia dwa przypadki:
- Towary wyłącznie marine pollutant (UN3077 oraz UN3082): Zwolnienie jest pełne, jeśli są spełnione warunki SP 375.
- Towary z klasy zagrożenia (np. klasa 3, 8) + marine pollutant: Zwolnienie dotyczy tylko przepisów związanych z zanieczyszczeniem (znak, oznakowanie, dokumentacja, składowanie), ale pozostałe wymagania wynikające z klasy zagrożenia nadal obowiązują.
Praktyczne znaczenie dla firm
Dzięki doprecyzowaniu przepisów użytkownicy IMDG Code zyskują:
- jasne kryteria zwolnień dla niewielkich ilości ładunku,
- lepszą spójność z przepisami ADR i RID,
- mniej nieporozumień interpretacyjnych,
- potencjalne ograniczenie kosztów znakowania i dokumentacji.
Ale uwaga: każdy przypadek wymaga precyzyjnej klasyfikacji – nieprawidłowe zastosowanie wyłączeń może skutkować konsekwencjami administracyjnymi lub zagrożeniem dla środowiska, dlatego warto korzystać z usług wyspecjalizowanych firm.
Podsumowanie
Zmiany zawarte w poprawce 42-24 do IMDG Code stanowią logiczne doprecyzowanie obowiązujących zasad. Wpisują się w szerszy trend harmonizacji przepisów transportowych między gałęziami transportu i dają większą przejrzystość w codziennej pracy firm zajmujących się transportem morskim. Jeśli Twoja firma regularnie proceduje towary sklasyfikowane jako zagrażające środowisku morskiemu – teraz jest dobry moment, aby:
- przejrzeć stosowane procedury,
- zaktualizować dokumentację i oznakowania,
- przeszkolić personel.
Potrzebujesz pomocy w interpretacji zmian? Szkolenia, dokumentacja, konsultacje – jesteśmy do dyspozycji.